Home

ว่าด้วยการดำรงอยู่ความเกี่ยวข้องเชื่อมโยงระหว่าง Slavoj Zizek กับแนวคิดของ Martin Heidegger

มีนาคม 17, 2007

ว่าด้วยการดำรงอยู่ความเกี่ยวข้องเชื่อมโยงระหว่าง Slavoj Zizek กับแนวคิดของ Martin Heidegger 

ผมจำได้ว่าเมื่อก่อน ผมกับเหล่ามิตรสหายนักทฤษฎีรุ่นใหม่ (ขอโทษที่เรียกพวกท่านอย่างนี้โดยพละการ … แต่ผมนึกคำอื่นไม่ออกจริงๆ) เคยสงสัยกันเกี่ยวกับชื่อของบทความ อ. ธเนศ วงศ์ยานนาวา ชิ้นหนึ่งที่ว่าด้วย Zizek 

บทความนั้นมีชื่อว่า จาก Heideggerian สู่ Lacanian จนถึง Popular Culture: Slavoj Zizek กับ Postmodernism” แต่เท่าที่จำได้ (บทความนี้ผมอ่านมาแล้วประมาณ 2-3 รอบ) ในตัวบทความนั้นไม่ได้มีการโยง Zizek กับ Heidegger เลย ซึ่งท่านอื่นๆ ก็มีข้อสงสัยไปในทางเดียวกัน 

นอกจากนี้ตัวผมที่อ่านงาน งาน Zizek ช่วง 1989-1997 เกือบครบแล้ว (ขาด The Indivisible Remainder เพราะ ห้องสมุดที่ผมเข้าถึงได้ไม่มี จริงๆ ก็ไม่น่าจะมีที่ไหนในห้องสมุดเมืองไทย) และงานหลังๆ เท่าที่ผมอ่านแวบไปแวบมา (ยังไม่ได้อ่านไล่ แต่อ่านเก็บบทความใน www.lacan.com เป็นหลัก – ซึ่งหลังๆมันก็ซ้ำกับในหนังสือแหละ)  ก็พบว่าไม่ได้มีการแสดงตนเป็น Heideggerian อย่างเด่นชัด

จริงๆ คิดไปคิดมาผมอาจจะไม่มีปัญญา Detect ตรงนั้นก็ได้ แต่ผมคิดเอาง่ายๆ ว่าถ้าเขาใช้ Heidegger จริงๆ ผมต้องอ่านไม่รู้เรื่องเลย หรือ ก็ต้องเห็นศัพท์แปลกๆ ที่เห็นแล้วรู้เลยว่าเขากำลังใช้ Heidegger อยู่แน่ๆ 

ที่ใกล้เคียงสุดที่ผมจำได้ว่าเขาใช้ Heidegger แน่ๆ ก็อาจเป็นการพูดถึง Ontic กับ Ontological ในบทสัมภาษณ์ตัวเองของเขาในด้านท้ายสุดของ The Metastases of Enjoyment นอกจากนั้นก็มีการกล่าวถึงบ้างประปรายแทรกนิดๆ หน่อยๆ เวลาเขาพูดถึงบางประเด็น แต่ที่ไม่เห็นเลยก็คือ Section ของบทความที่ Deal กับ Heidegger โดยตรง 

สรุปแล้วผมคิดว่าสิ่งที่ผมเห็นมาทั้งหมดในงานของเขานี่ไม่ได้แสดงให้เห็นว่าเขาเป็น Heideggerian ได้เลยแม้แต่นิด แล้วผมก็เลิกสงสัยเรื่องนี้ไปนาน (พร้อมกับโล่งใจเล็กๆ พร้อมกับตัดสินใจว่าจะไม่แตะ Heidegger ถ้าไม่จำเป็นจริงๆ – แค่ Kant กับ Hegel ก็จะแย่แล้ว) 

มาวันหนึ่งผมได้มีโอกาสอ่านหนังสือรวมบทสัมภาษณ์ Zizek ที่สัมภาษณ์โดย Glyn Daly และ ผมก็เข้าใจความเป็น Heideggerian ของ Zizek ได้ในบทแรก 

ในบทแรกดังกล่าวนี้มีการกล่าวถึงวิทยานิพนธ์ปริญญาเอกของ Zizek ที่ทำที่ Slovenia ซึ่งวิทยานิพนธ์ตัวนี้ เป็นตัวที่ผมไม่เคยได้ยินใครพูดถึงว่ามันเกี่ยวกับอะไร (ปกติจะได้ยินเกี่ยวกับวิทยานิพนธ์ปริญญาโทของเขาที่ทำเรื่องพวก French [Post?]Structuralism และ วิทยานิพนธ์ปริญญาเอกชิ้นที่สองที่เขาไปทำที่ฝรั่งเศส) 

แต่รู้ไหมครับว่ามันเกี่ยวกับอะไร? Zizek ทำวิทยานิพนธ์ปริญญาเอกอันแรกของเขาเกี่ยวกับ Heidegger ครับ รู้สึกในบทสัมภาษณ์เขาจะไม่ได้พูดถึงมันในรายละเอียด (แต่เอาจริงๆ วิทยานิพนธ์ปริญญาโทเขาก็แค่พูดสั้นๆ ว่ามันเกี่ยวกับอะไร) สิ่งที่น่าสนใจคือ เขาพูดถึง Heidegger บ่อยมากๆ เลยในบทสัมภาษณ์ส่วนนั้น (ไม่ได้แค่เอ่ยชื่อ แต่พูดถึงตัวความคิดของ Heidegger ด้วย) 

เอาล่ะ แล้วมันเป็นไงมาไงเนี่ย  

ผมลองไล่ Timeline ของ Zizek ช่วงแรกให้ดูแล้วกันเผื่อจะเห็นอะไร (ผมสรุปเองจากบทสัมภาษณ์และข้อมูลอื่นๆ ที่มี) 

Zizek เกิด 1949 ราวอายุ 15 (ปีราวๆ 1964-65) ยังอ่านงาน Classic Marxist อยู่ 

หลังจากนั้นก็โดนลากไปจมกับ Heidegger โดย Movement ใน Slovenia (ไม่ชัวร์ว่าตอนไหน แต่อยู่ในช่วง 65-68)  

ราวๆอายุ 19 ปีเมื่ออยู่ปีหนึ่ง (First Year of University) 1968 ค้นพบงาน Derrida อ่านแล้วรู้สึกว่า “ใช่เลย” ทั้งๆ ที่ยังอ่านไม่รู้เรื่องเท่าไร และก็ไหลมาอ่านงานสายฝรั่งเศสเรื่อยๆ จนมาทำ Thesis ปริญญาโท 

ตอนอายุราวๆ 24-28 เขาตกงานช่วงปี 1973-77 ตอนนั้นมีลูกมีเมียแล้ว (เมียคนแรกและลูกคนแรก ปัจจุบัน Zizek มีภรรยาทั้งสิ้น 3 คนด้วยกัน คนล่าสุดที่พึ่งแต่กันไปไม่กี่ปีมานี้เป็นนางแบบชาวอาร์เจนตินา ที่รู้สึกปัจจุบันจะอายุ 20 กว่าๆ เท่านั้นเอง ภรรยาคนที่สองคือ Renata Salecl ที่เป็นนักปรัชญาจากสโลวีเนียด้วยกัน คิดว่า Zizek น่าจะมีลูกกับ Salecl อีกคนหนึ่ง ในช่วง 90’s) 

ข้อมูลบอกด้วยว่าวิทยานิพนธ์ปริญญาเอกเขาจบตอนช่วง ต้น 70’s 

อ้อ Zizek ตกลงปลงใจเลือก Lacan มาเป็นนักคิดหลักของเขาราวๆ ปี 75-76 (หลังจากอ่านไม่รู้เรื่องมา หลายปี) ก็ตอนช่วงที่เขาตกงานนั่นแหละ 

เรื่องใหญ่ๆ ที่จะเกิดขึ้นหลังจากนี้ก็คือ Zizek ได้งานที่ Institute of Sociology ที่ Slovenia ซึ่งเขาไม่ต้องทำอะไรทั้งนั้นนอกจากอ่านหนังสือ (ว่างราวๆ นั้น เพราะ ไม่ต้องสอน และ ทำวิจัย) 

โอเค จบเท่านี้ก่อน (เพราะ ชักจะเยอะเกินกว่าประเด็นเกี่ยวกับ Heidegger)  

จากข้อมูลตรงนี้ (ซึ่งอนุมานว่ามันไม่ผิดแน่ๆ) คำถามคือ เอาทำปริญญาเอกตอนไหน?สมมติว่าเรียนปริญญาตรีปีหนึ่งปี 68 แล้วตกงานราวๆ ปี 72 ระยะเวลามันรวม 6 ปี 

ตรงนี้จบตรีกับโท พอเข้าใจ แต่จบเอกด้วยนี่อาจเวอร์ไปหน่อย 

หรือว่าจริงๆ ปี 68 ตอนอายุ 19 Zizek เรียนโทแล้ว? 

อันนี้ค่อนข้างงงมากๆ คงจะต้องค้นกันต่อไป คงต้องเข้าใจระบบมหาวิทยาลัยใน Slovenia ในตอนนั้นด้วย 

อย่างไรก็ดีจากข้อมูลทั้งหมดนี่ก็ค่อนข้าง จะยืนยันการดำรงอยู่ของความสัมพันธ์ระหว่าง Zizek กับ แนวคิดของ Heidegger ได้แล้ว  

ในที่สุดท่าทางผมจะต้องมาแตะๆ งาน Heidegger ละ (Zizek บอกว่าการเป็นนักปรัชญาในยุคปัจจุบัน นั้น “ระยะห่าง” ที่มี่ต่อ Heidegger นั้นเป็นสิ่งสำคัญ เช่น เดียวกับที่ครั้งหนึ่งระยะห่างที่มีต่อ Plato, ระยะห่างที่มีต่อ Hegel นั้นเป็นเรื่องสำคัญ) เพื่อจะเข้าใจ Zizek (จริงๆ ผมว่าตลกนะที่ผมต้องลงไป Deal กับหลายๆ คนเช่น Kant, Hegel หรือ Heidegger ที่ยากบรรลัย … เพื่อที่จะอ่านงาน Zizek ที่อ่านง่ายกว่ามากๆ) ก็คงจะลงไปแตะไม่ลึกมากแต่ต้องให้ได้ภาพรวมแหละ 

เพราะ ตอนนี้ Heidegger เวอร์ชั่น Text Book Heidegger ผมยังไม่ได้เลย (ถ้ามันมีนะ)

 ดังนั้นเราคงจะเจอกันเร็วๆ นี้ทั้ง dasien และ Sein

3 Responses to “ว่าด้วยการดำรงอยู่ความเกี่ยวข้องเชื่อมโยงระหว่าง Slavoj Zizek กับแนวคิดของ Martin Heidegger”

  1. bact' Says:

    หลัง ๆ เห็นชื่อ Heidegger บ่อย

    แต่ผมไม่รู้หรอกนะ ว่าเขาคือใคร ทำอะไร😛

    (ล่าสุดเห็นบนหน้าปกหนังสือออกใหม่ (ใหม่ที่เมืองไทย, หนังสือพ็อกเก็ตบุ๊คภาษาอังกฤษ) ประมาณว่า 10 นักปรัชญาสำคัญ)

  2. 666 Says:

    งานธเนศ เรื่อง “จาก Heideggerian สู่ Lacanian จนถึง Popular Culture: Slavoj Zizek กับ Postmodernism” คุณพอเก็บไว้บ้างมั้ย ผมอยากอ่านน่ะ กี่หน้า ยาวมั้ย หรือหาอ่านได้จากที่ไหนบ้างเอ่ย เมลบอกผมที

  3. fxxknoevil Says:

    งานดังกล่าวไม่ยาวนะครับรู้สึกว่าไม่เกิน 30 หน้า A4 ด้วยซ้ำ

    ล่าสุดได้ข่าวว่าแก Edit อยู่น่ะครับ (แกเคยบอกผมว่ามีสองบทความที่แกยัง Edit ไม่เสร็จ คืออันนี้อันหนึ่ง อีกอันจำไม่ได้)

    ของผมนี่อยู่ในกอง Sheet ซึ่งสภาพมันก็ไม่ค่อยดีเท่าไรน่ะครับ ตอนนี้ผมก็รอเวอร์ชั่น Edit อยู่เหมือนกัน


ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

%d bloggers like this: