On Ancient Music (or Sound of Their Rituals ???)

เคยสงสัยมั้ยครับว่าคนโบราณนั้นฟังเพลงอะไรกัน ???

ไอ้ผมนี่ก็สงสัยมาโดยตลอดเลยว่าคนสมัยก่อนเขาฟังอะไรกัน

เท่าที่ทราบระบบการเขียนโน๊ตดนตรีแบบปัจจุบันนี้ถ้าจะไล่ไปก็ราวๆ ยุคกลางเท่านั้น

ซึ่งมันเหลือมาถึงตอนนี้มันถูกบันทึก (เขียน) เอาไว้

แล้วดนตรี (จริงๆ ถ้าจะให้ตรงกว่านั้นก็คือเสียงที่มนุษย์สร้าง เพราะ เสียงจำนวนมากที่คนสมัยปัจจุบันเป็นเป็นดนตรีคนสมัยก่อนก็ไม่ได้เห็นว่าเป็น – จริงๆ ในปัจจุบันก็มีกรณีแบบนี้ถ้ามองข้ามวัฒนธรรม อาทิ สิ่งที่ชาวตะวันตกมองว่าเป็น “เพลงของอิสลาม” นั้นชาวมุสลิมก็ไม่ได้มองว่าเป็นดนตรี) จำนวนมากที่มนุษย์เคยสร้างไว้ก่อนหน้านั้นล่ะหายไปไหน?

ทางอีกทางหนึ่งที่ดนตรีจะเหลือรอดมาจนถึงปัจจุบันโดยไม่ผ่านการเขียนก็คือ การถ่ายทอดต่อกันมาเรื่อยๆ

อย่างไรก็ดีจารีตจำนวนมากก็ขาดช่วงของการส่งต่อ

อารยธรรมโบราณจำนวนมาก (ในที่นี้ผมจะมองแบบตะวันตก เพราะ ผมศึกษาสิ่งเหล่านี้มา) นั้นก็มีการขาดช่วงแบบนี้

และผมก็เข้าใจว่ามันไม่มีการบันทึกเอาไว้

นั่นหมายความว่าเราไม่มีทางรู้เลยพวกพวก สุเมเรียนโบราณ, อียิปต์โบราณ, กรีกโบราณ และ โรมันโบราณ

นั้นมีดนตรีแบบไหน?

สิ่งที่เสริมสร้างจินตนาการของเราว่าคนโบราณเหล่านี้ทำอะไรก็ได้แก่พวกเพลงประกบอสารคดี และหนังฮอลลีวูด ที่เล่าเรื่องราวเกี่ยวกับโลกยุคโบราณ

… สรุป คือ เราไม่มีทางรู้ได้เลยว่าคนโบราณนั้นมีดนตรีแบบไหน

ทว่าผมพึ่งจะรู้ว่าผมคิดผิดครับ

อันที่จริงแล้วมีบันทึกที่หลงเหลือให้คนรุ่นหลังนั้นมาแกะรอยอยู่บ้างว่าคนสมัยก่อนนั้นฟังอะไร

ของสุเมเรียน, อียิปต์ และกรีกพอมีอยู่บ้าง ในหลายๆ ครั้งเหลือผ่านบันทึกบนกระดาษปาปิรัสจากอเล็กซานเดรีย (ผมไม่แน่ใจว่าเหลือรอดมาจากหอสมุดอเล็กซานเดรียหรือเปล่า?)

แต่เหลือมาเป็นเศษๆ (Fragment) เช่นเดียวกับงานเขียนสมัยโบราณจำนวนมาก

ซึ่งก็ดีกว่าไม่เหลือ

ดู

http://en.wikipedia.org/wiki/Musical_notation

http://en.wikipedia.org/wiki/Delphic_Hymns

http://en.wikipedia.org/wiki/Music_of_ancient_Greece

http://en.wikipedia.org/wiki/Ancient_Roman_music

http://www.umich.edu/~kelseydb/Exhibits/MIRE/Introduction/FurtherRead.html

ประกอบ

งานที่มีการทำออกมาจำนวนหนึ่งนั้นเป็นการที่เอาสิ่งที่หลงเหลือ (แบบขาดๆ วิ่นๆ) มาเล่นในแบบตรงไปตรงมา

ดังนั้นพอที่จะเชื่อได้ว่ามันค่อนข้างใกล้เคียงกับที่คนสมัยก่อนฟังจริงๆ

อย่างไรก็ดีงานอื่นๆ จำนวนหนึ่งนั้นก็เป็นการเอาเศษงานที่ขาดวิ่นมาตีความและประพันธ์เพิ่ม และก็มีงานหลายๆ ชิ้นที่ประพันธ์ขึ้นมาใหม่โดยเดาเอาจากสิ่งที่รายล้อมทั้งหมด เพราะ ไม่มีโน๊ตดนตรีใดๆ จากยุคนั้นเหลือมาจากปัจจุบันเลย (เช่น ในกรณีของพวกโรมัน)

ซึ่งเท่าที่ดูคร่าวๆ งานที่เอาของเก่ามาเล่นทั้งดุ้น, เรียบเรียงใหม่ และประพันธ์ใหม่ นั้นก็น่จะมีออกมาแค่ราวๆ 10 อัลบั้มด้วยกัน

หลายๆ ชิ้นน่าสนใจมาก เพราะ Liner Note นี่น่าจะมีข้อมูลที่ทำการสืบค้นมาอย่างหนักทีเดียว

เมืองไทยจะมีขายมั้ยเนี่ย?

On Throat Singing & Tuvans’ Music

อ่า งงล่ะสิครับว่าอะไรคือ Throat Singing

ถ้าท่านคิดว่ามันคือ การสำรอกจากคอแบบ Death ล่ะก็ …

No No No ไม่ใช่ครับ

Throat Singing มันคือการร้องเพลงแบบหนึ่ง ที่ร้องแล้วเสียงจะออกมาประหลาดๆ

… ผมจะอธิบายความประหลาดยังไงดีหว่า? คิดไปคิดมาผมอธิบายไม่ถูกแฮะ ไอ้บทความที่ผมไม่อ่านเจอมา (หนังสือของ อ. วีระ สมบูรณ์) เขาก็ไม่ได้อธิบายให้ผมเห็นภาพเท่าไรแฮะ บอกแต่ว่ามัน “มหัศจรรย์”

โอเค ผมจะเล่าเท่าที่ผมเล่าได้ละกันเนอะ

คือ ผมมีโอกาสได้อ่านบทความดังกล่าวซึ่งเป็นบทความเกี่ยวกับบทเพลงของชาว Tuvans (เขาสะกดว่าทิววัน) ซึ่งเป็นกลุ่มชาติพันธุ์หนึ่งที่อยู่แถวๆรอยต่อของ รัสเซีย, มองโกล, จีน

บทความกล่าวว่ากลุ่มชาติพันธุ์นี้มีวิธีการร้องเพลงที่ปรากฏอยู่ที่เดียวในโลก

… แน่นอนผมไม่ค่อยเชื่อเท่าไร

ผมจึงเอาคำถามไปถามอาจารย์ผมท่านหนึ่งที่เป็นผู้เชี่ยวชาญ World Music เท่าที่ผมรู้จัก (แต่จริงๆ แกก็เชี่ยวชาญหลายเรื่องอยู่)

ผมถามแกว่าไอ้การร้องดังกล่าวมันมีอยู่ที่เดียวจริงหรือเปล่า?

แกก็ไม่แน่ใจนักว่าเคยฟังหรือเปล่า แต่แกถามผมว่ามันคือThoat Singing ถ้าใช่มีอยู่ตั้งหลายที่ทำร้องแบบนี้

ผมก็งงสิว่าอะไรคือ Throat Singing หว่า?

สุดท้ายผมก็เลยพึ่งวิกิพีเดียเจ้าเก่า

ขอเอาลิงค์มาให้ดูดังนี้

http://en.wikipedia.org/wiki/Tuvans เกี่ยวกับชาว Tuvans

http://en.wikipedia.org/wiki/Music_of_Tuva เกี่ยวกับดนตรีของพวกเขา

http://en.wikipedia.org/wiki/Overtone_singing เกี่ยวกับ Throat Singing (มันมีหลายชื่อ)

อ่านแล้วก็เข้าใจได้ว่าชาว Tuvans นั้นก็ไม่ใช่ชนกลุ่มเดียวที่มีการร้องแบบ Throat Singing ชนกลุ่มอื่นๆก็มี

อย่างไรก็ดีการร้องแบบนี้ของชาว Tuvans นั้นดูจะค่อนเป็นต้นแบบที่สุด และเทคนิคในการร้องของชาว Tuvans ก็ดูจะซับซ้อนที่สุด

ถึงตรงนี้ผมก็ยังไม่รู้อยู่ดีว่าอะไรคือ Thoat Singing ผมอ่านที่เขาอธิบายการขยับตัวของหลอดลม, เพดานปาก ฯลฯ เพื่อที่ทำให้เกิดเสียงไม่รู้เรื่อง

ด้วยความสงสัยผมจึงหางานเพลงพวกนี้มาฟังจนได้

หาวงที่เล่นดนตรีแบบนี้ได้มาสองวงด้วยกับนามว่า

Huun-Huur-Tu

กับ

Yat-Kha

นี่คือลิงค์

http://en.wikipedia.org/wiki/Huun-Huur-Tu

http://en.wikipedia.org/wiki/Yat-Kha

วงแรกนั้นเป็นวง Tuvans ที่เล่นเพลงแบบดั้งเดิม (จริงๆ ผมว่าอาจประยุกต์เล็กน้อย) ที่ดังที่สุด ผมเปิดฟังแล้วผมก็ถึงบางอ้อว่าอะไรคือ Throat Singing

มันคือเสียงประหลาดๆ ที่ผมเคยทำเล่นสมัยเด็กๆ และสมัยรุ่นๆ (ผมเป็นคนชอบทำเสียงประหลาดๆ อยู่แล้ว)

แต่มาคิดๆ ดูผมก็ไม่ได้ได้ยินคนเอาเสียงประหลาดดังกล่าวมาใส่ในเพลงแฮะ …

บทเพลงของ Huun-Huur-Tu นั้นฟังเผินๆ ก็อาจนึกว่าเป็นเพลงจีน แต่การร้องแบบ Throat Singing ทำให้เพลงของพวกเขานั้นมีเอกลักษณ์มาก

สำหรับผมผมทึ่งในการควบคุมเสียงดังกล่าวของพวกเขา เพราะ ถึงผมทำเสียงดังกล่าวได้ ผมก็คุมมันแทบไม่ได้เลย แต่พวกเขานั้นกลับคุมมันได้เป็นอย่างดี (รู้สึกเขาแบ่งการร้องออกเป็น 7-8 แบบด้วยซ้ำ ผมแยกไม่ออกหรอก)

โดยส่วนตัวผมกำลังมันส์กับงานของพวกเขามากๆ ผมว่าเพลงบางเพลงผมฟังแล้วมันส์ด้วยซ้ำทั้งๆ ที่มันเป็นดนตรี Acoustic

ต่อมาอีกวงคือ Yat-Kha

วงนี้เป็นวงดนตรีที่สมาชิกยุคก่อตั้งของวง Huun-Huur-Tu ออกมาทำ เพราะ เขาต้องการอะไรที่ Rock ขึ้น

ผมฟังแล้วเพลงมันก็ไม่ Rock เท่าไร แต่ก็เป็นการเอาการร้องแบบชาว Tuvans มาใส่กับดนตรีที่ร่วมสมัยขึ้น

งานที่คนฟังเพลงร็อคอาจสนใจเป็นพิเศษคือ งานชุด Re-Covers ของพวกเขาในปี 2005

ที่มีการ Cover เพลงอย่าง In-A-Gadda-Da-Vida, Love Will Tear Us Apart, Exodus, Orgasmatron, Black Magic Woman ฯลฯ

ผมฟังแล้วก็รู้สึกว่าเจ๋งดีแฮะ

… หลังจากผมรู้จักการร้องแบบนี้แล้ว ผมก็ลองหัดๆ ร้องตามไปเรื่อยๆ จนพอทำได้นิดหน่อย

แล้วผมก็ลองเอามาร้องในเพลงที่ผมเล่นๆ อยู่แล้วสิ ผมลองร้องดูในเพลง Black Metal ของ Venom (ที่เนื้อหามันตลกกว่าที่ผมคิด)

ผมพบว่าเข้าท่าดีแฮะ

สนุกดี คงต้องลองต่อไป

ป.ล. จริงๆ พอผมเริ่มหาพวกเพลงพื้นถิ่นนานาชาติมาฟังอย่างจริงจัง ผมเริ่มมีไอเดียในการทำเพลงใหม่ๆ แฮะ แต่ที่ตลกคือ ไอเดียในการทำเพลงมันไม่เกี่ยวกับอะไรที่ผมฟังมาเลย ริฟฟ์ใหม่ที่ผมคิดมาได้ก็เป็น Speed/ Thrash เหมือนเดิม แต่มันฟังดูเข้าท่ากว่าที่ผมวนเวียนเล่นอยู่ก่อนหน้าจมเลยแฮะ